سایت شخصی حسین ملازمیان - اصول کاربرد و نگهداری پمپ سرنگ وپمپ انفوزیون

به شما كمك خواهم كرد تا در حرفه‌ي پرستاري بهترين باشيد

اصول کاربرد و نگهداری پمپ سرنگ وپمپ انفوزیون

اصول کاربرد و نگهداری

پمپ انفوزیون

پمپ سرنگ

گرد آوری:

سیما عباسیان ـ حسین ملازمیان

سرشناسه                 : ملازمیان، حسین، 1349 ـ

عنوان و نام پدید آور      : اصول کاربرد و نگهداری پمپ انفوزیون و پمپ سرنگ/ گرد آوری حسین‌ملازمیان، سیما عباسیان.

مشخصات نشر              : مشهد: شریعه توس، 1387 .

مشخصات ظاهری         : 36 ص. ؛ 114 × 21 س م.

شابک                        : 3-18-8557-964-978

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت                    : ص.ع.به انگلیسی: syringe pump & Infusion pump

یادداشت                    : کتابنامه: ص.36.

موضوع                       : تلمبه‌های تزریق دارو

موضوع                       : مراقبت‌های ویژه (آی.سی.یو) – ابزار و وسایل

شناسه افزوده               : عباسیان، سیما، 1346 -

رده بندی کنگره           : 1387 7 الف 8م/170 RM

رده بندی دیویی           : 6/615

شماره کتابشناسی ملی   : 3579361

انتشارات شریعه توس

m نام کتاب:	اصول کاربرد ونگهداری پمپ انفوزیون و پمپ سرنگ
m مؤلف:	سیما عباسیان، حسین ملازمیان
m ناشر:	انتشارات شریعه توس
m طرح جلد:	الغدیر
m چاپ اول:	زمستان87
m شمارگان:	1000 نسخه
m شابک:	3-18-8557-964-978
m لیتوگرافی:	خراسان
m چاپخانه:	خراسان
m قیمت:	20000 ریال

فهرست مطالب

مقدمه 7

تعریف پمپ انفوزیون 9

طرز کار با پمپ انفوزیون 17

تعریف پمپ سرنگ 29

نحوه استفاده از پمپ سرنگ 31

آلارم 33

شرایط استفاده از پمپ سرنگ 41

موارد کاربرد پمپ سرنگ و انفوزیون 43

نکات ایمنی در مورد کاربرد دستگاه‌های پمپ سرنگ و انفوزیون 45

روش تمیز کردن دستگاه 47

منابع 50

مقدمه

اصولاً تصور مرکز درمانی فاقد تجهیزات پزشکی درو از ذهن است، از طرفی این تجهیزات به جهت وجه سرمایه‌ای و وجود آن در عملکرد نادرست و یا مختل شدن آن در روند مرکز درمانی و فعالیت کادر درمان اختلال و اشکال و بعضاً صدمات جبران ناپذیری ایجاد می‌نماید.

بنابراین استفاده بهینه از تجهیزات ضمن تسهیل در امور تشخیص و درمان از دیدگاه اقتصادی نیز سرمای‌های فرآوانی را صرفه جویی می‌نماید. متأسفانه نبود استانداردهای نحوه استفاده از تجهیزات مورد استفاده بخش‌های مختلف باعث هدر رفتن سرمایه‌ها می‌شود. وجود این استانداردها اولین شرط جهت استفاده بهینه آنهاست.

در بخش مراقبت‌های ویژه و نیز بعد از عمل‌های جراحی موارد متعددی پیش می‌آید که یک ماده مؤثر پیوسته و برای مدت زمانی خاص وارد خون بیمار گردد در چنین مواردی دقت در نرخ تزریق و منظر بودن آن حائز اهمیت بسیاری است.

برای چنین منظورهایی از دستگاه‌های پمپ سرنگ و پمپ انفوزیون استفاده می گردد و تقریباً در تمام بخش‌های مرقبت‌های ویژه بخصوص در بخش مراقبت از بیماران قلبی از این دستگاه‌ها استفاده می‌شود.

سیما عباسیان ـ حسین ملازمیان

پمپ انفوزیون (پمپ پریستالتیک)

برای تزریق مایعات به بدن (مثل دارو، غذای مایع، کلوگز و..) استفاده می‌شود سرم مورد نظر بالای پمپ آویخته شده و یک تیوپ (تروس سرم) به آن متصل می‌شود. در درون پمپ، تیوپ پر شده از مایع بر روی یک سری دنده کوچک و یک غلتک، ثابت می‌گردد. هنگامی که غلتک به حرکت درآمده و دنده‌ها شروع به حرکت می‌کنند، مایع از تیوپ به بیمار منتقل می‌شود. هر زمانی که حجم مورد نیاز مایع آزاد شد, آلارم مخصوص به صدا در می‌آید. تیوپ از میان یک سنسور آشکارساز هوا (air-in-line) می‌گذرد و به محض عبور حباب هوا، آلارم به صدا در آمده و جریان مایع متوقف می‌گردد.

پمپ‌های تزریق ولومتریک میزان مایع را مانیتور کرده که نتیجه‌ آن کنترل فشار مایع تزریقی و ممانعت از آسیب رسیدن به رگ بیمار حین افزاش احتمالی بیش از حد فشار تزریق است. با افزایش بیش از حد فشار، آلارم بستن و انسداد (Occlusion) تیوب تزریق، کاربر آگاه خواهد نمود.

دستگاه پمب انفوزیون حدود kg2 وزن دارد و قابل نصب روی پایه مخصوص می‌باشد. این دستگاه قادر است از مقادیر کم cc/hr 1 تا cc/hr 450 را با دقت تمام تزریق کند.

تغییر فاصله بیمار تا پمپ و یا کاهش ارتفاع ستون مایع، تغییری در جریان و سرعت تزریق ایجاد نمی‌کند، اگر ماده‌ای با جرم حجمی متفاوت تزریق شود دستگاه، قابلیت کالیبره شدن با آن را دارد.

هرگونه مقاومت در برابر جریان مایع، مثل انسداد رگ و یا جابجایی آنژیوکت، توسط آلارم‌های خاص دستگاه گزارش می‌شود و در موارد اورژانس دستگاه قادر به فرستادن مایع با فشار مثبت به داخل رگ می‌باشد، بطوریک می‌تواند سرعت انفوزیون را تا cc/min5/7 بالا ببرد.

طرز کار با پمپ انفوزیون Top 3300

1 ـ کابل برق دستگاه را مطابق تصویر روی سوکت مربوط پشت دستگاه نصب نمائید. (Fig1)

2 ـ دستگاه Drop Sensor را توسط کابل مربوطه روی سوکت نصب کنید. (Fig2)

3 ـ همزمان با نصب کابل چراغ شارژ روی پانل دستگاه روشن می‌شود و علامت اتصال برق فعال می‌شود. (Fig3)

4 ـ با فعال نمودن کلید ON – OFF دستگاه بطور اتوماتیک کلیه مدارهای داخلی را چک نموده و آماده دریافت اطلاعات بعدی می‌گردد. (Fig4)

5 ـ مخزن ست سرم را حد اقل به میزان cm 10 بالا تراز دستگاه نصب نمائید. (Fig5)

6 ـ درب دستگاه را باز نموده ست سرم را به صورت عمودی در شکاف بالایی دستگاه در محل فینکر کاست دستگاه و از بین محل تشخیص هوا و انسداد دستگاه عبور دهید و گیره دستگاه را ببندید. (Fig6)

7 ـ از مخزن ست را از مایع پر کنید Drop Sensor بالای مایع، روی مخزن ست نصب نمایید. (Fig7)

8 ـ با فعال نمودن کلید جهت دار روی پانل نوع ست را مشخص کرده (بــــرای سـت معمولی عدد 15 ، 19 ، 20 و برای میکروست عدد 60) و ست را با زدن کلید (Ivset) تایید نماید. (Fig8)

9 ـ با فعال نمودن کلید Select مقدار حجم تزریق را روی پانل دســـتگاه بر حسب زمان (ml-h) تنظیم نمایید. (Fig9-1)

10 ـ با فشردن کلید Select مقدار حجم تزریق مورد نظر را روی دستگاه تنظیم نمایید. (Fig 10-2)

11 ـ با فعال نمودن Start ، دستگاه اعلام Alarm Door می‌کند در این حالت گیره درب دستگاه را به حالت نیمه باز در آورده و ببندید تا آلارم قطع شود.

12 ـ با فعال نمودن کلید Start دستگاه شروع به تزریق می‌کند.

° نکته:

الف. وضعیت شماره 11 جهت اطمینان از تنظیم و جاگذاری در سمت ست می‌باشد.

ب. جهت تزریق بصورت Purge ابتدا دکمه Stop را فشار داده سپس کلید Purge را فشرده، کلمه Pugre روی پانل ظاهر می‌شود مجدداً کلید Purge را فشار ‌دهید، تا تمام تزریق مورد نیاز دکمه را رها نکنید.

ج. کلید Clear برای پاک نمودن مقدار حجم تزریق شده استفاده می‌شود.

پمپ سرنگ

تزریق زیاد یا حتی کم یک داروی خاص ممکن است برای هر بیمار بسیار خطرناک باشد، سرنگ‌های پلاستیکی تولید شده توسط تولید کننده‌های مختلف کاملاً با هم یکسان نیست، به همین دلیل پمپ‌ها برای کار با نوع (Brand) خاصی از سرنگ‌ها مشخص می‌شود. انواع سرنگ‌های قابل استفاده بصورت بر چسب بر روی دستگاه مشخص می‌گردد، در این صورت خطا‌های قابل توجه در تغییرات نرخ جریان و حجم مایع زمانی که از سرنگ‌های غیر مجاز استفاده شود مشخص می‌گردد.

مزایای استفاده از پمپ سرنگ، کنترل فشار مایع تزریقی و ممانعت از آسیب رسیدن به رگ بیمار حین افزایش احتمالی بیش از حد فشار تزریق است، فشار بالا، با آلارم بستن و انسداد (Occlusion) تیوپ تزریق، همراه خواهد بود.

° واحد اندازه گیری و میزان حجم تزریق 250 - 0

در اینجا نحوه استفاده از دو نوع پمپ سنگ AITECS و Top 5300 را متذکر می‌شویم.

نحوه استفاده از پمپ سرنگ AITECS

نحوه قرار دادن سرنگ

1 ـ ابتدا سرنگ را از دارو‌ی مورد نظر پر نمائید، دقت کنید که میزان دارو نبایستی از نیمی از ظرفیت سرنگ کمتر باشد در غیر اینصورت دستگاه با زدن Alarm اخطار می‌دهد.

2 ـ نگهدارنده سرنگ را تا حد ممکن بالا بکشید سپس 90 درجه به سمت خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت بچرخانید تا در وضعیت بالا قفل شود.

3 ـ پیستون سرنگ را بین شکاف روی بازوی روی بازوی متحرک پمپ قرار دهید.

4 ـ با استفاده از کلیدهای جهت نما (Purge) بازوی متحرک و سرنگ سوار شده بر روی آن را به جلو یا عقب حرکت دهید تا باله‌های سرنگ روی شکاف تعبیه شده در قسمت ثابت سرنگ پمپ قرار گیرد.

5 ـ سرنگ را به آرامی به سمت پاییین فشار دهید تا پیستون و باله‌هایش تا انتها در شکاف فرو رود.

6 ـ نگهدارنده سرنگ را از وضعیت قفل با چرخاندن در جهت عقربه‌های ساعت خارج کنید و اجازه دهید روی سرنگ قرار گیرد.

7 ـ روی نمایشگر دستگاه سایز و کمپانی تولید کننده سرنگ نمایش داده می‌شود.

° توجه:

الف: دستگاه AI TECS قادر است با کلیه سرنگ‌های استاندارد کار نماید.

ب: به جهت امنیت بیمار و حفظ دقت دستگاه از سرنگ‌هایی استفاده نمایید که سه تکه‌ای و Luer lock هستند. شرکت‌های ورید و SupA در داخل کشور چنین سرنگ‌هایی تولید می‌کنند.

ج: قبل از شروع تزریق توجه فرمائید که مسیر تزریق هواگیری شده باشد.

د: هر زمان هنگام تزریق با زدن دکمه می‌توان تزریق را متوقف نمود.

آلارمها

دستگاه‌ دارای آلارم‌های زیر می‌باشد

1 ـ X Min PRE ALARM که نشان می‌دهد تا X دقیقه دیگر تزریق تمام می‌شود X بیشتر از 5 نمی‌باشد.

2 ـ Low BATTERY

3 ـ VERY LOW BATTERY

4 ـ Occlusion «گرفتگی»

5 ـ No MAIN نشان دهنده قطع برق در طول تزریق.

تنظیم سطح انسداد (Occlusion)

فشار انسداد در سه سطح قابل تنظیم است.

1 ـ کم (Low) در مواردیکه فشار اینفیوران کم مورد نیاز است مثل نوزادان.

2 ـ متوسط (Medium) در تزریقات معمولی استفاده می‌شود.

3 ـ زیاد (High) وقتی که وسکوزیته مایع زیاد باشد، یا فشار زیاد مورد انتظار باشد.

دستگاه AITEC قابلیت نمایش نوع داوری تزریقی را نیز دارد.

طرز کار پمپ سرنگ Top 5300

1 ـ با فعال کردن کلید (ON – OFF) دستگاه بطور اتوماتیک کلیه مدارهای داخلی را چک می‌کند.

2 ـ سرنگ آماده شده را روی شکاف مربوطه قرار دهید.

3ـ گیره نگه دارنده بدنه سرنگ را به سمت پایین حرکت دهید.

4 ـ گیره پیستون سرنگ را رها کنید.

5 ـ پانل شماره 2 سایز سرنگ را نشان می‌دهد با زدن کلید SET اگر سرنگ دارای سطح استاندارد مشخصی باشد روی پانل شماره 2 نوع استاندارد را نمایش می‌دهد و همزمان روی پانل شماره 1 کد 0.0 را نشان می‌دهد.

6 ـ اگر با زدن دکمه SET دستگاه روی پانل شماره (1) کلمه مسدود بودن (CLANP) را درج کرد:

الف: سرنگ قبل از روشن شدن دستگاه جا گذاشته شده، باید توجه نمود حتماً بعد از روشن نمودن دستگاه و چک شدن مدارها بصورت اتوماتیک توسط خود دستگاه سرنگ را جا گذاری کنید.

ب: نوع استاندارد سرنگ مربوطه با کالیبر دستگاه سازگار نیست. دستگاه قابلیت تنظیم و کالیبره کامل با تمام سرنگ‌های استاندارد شناخته شده جهانی را دارد.

° توجه:

مقدار حجم تزریق از حد اقل 1/0 در ساعت شروع و تا حد اکثر 1500 در ساعت قابلیت تنظیم دارد.

شرایط استفاده از پمپ سرنگ

حرارت محل استفاده 10 تا 40 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 30 تا 80 درصد می‌باشد.

پمپ را در شرایط زیر قرار ندهید:

1 ـ در مقابل نور مستقیم خورشید.

2 ـ در محلی که فشار هوا کاهش یا افزایش یابد.

3 ـ در معرض گازهای مخرب یا گردو غبار.

4 ـ در محلی که لرزش دارد یا سطح نا هموار است.

5 ـ در نزدیکی بخاری و یا وسیله گرم کننده دیگر.

6 ـ در معرض افشانه‌های آب.

7 ـ در نزدیک رادیو و تلویزیون یا وسایل الکترونیکی با فرکانس بالا.

° نکته:

جهت اتصال سرنگ به IV line بیمار از رابط‌های مخصوص بنام رابط K استفاده ‌شود.

8 ـ این دستگاه مجهز به باتری است، به منظور جلوگیری از خراب شدن باطری لازم است هفته‌ای یکبار پس از آنکه با وصل شدن دستگاه به برق AC باتری را به مدت 17 ساعت شارژ گردید، دستگاه را از برق کشیده و فقط از باتری برای کار با دستگاه استفااده کنید. این عمل را چنانچه می‌خواهید از دستگاه برای یک مدت طولانی استفاداه نکنید هر سه ماه یکبار را انجام دهید.

9 ـ از پر کردن سرنگ‌های cc 50 بیش از ظرفیت آنها خودداری کنید چرا که ممکن است سرنگ در محل خود بطور کامل قرار نگیرد.

موارد کاربرد پمپ‌های سرنگ و انفوزیون

1 ـ آنستیولوژی: روش جدید TIVA (بیهوشی کامل داخل وریدی) که با تکیه بر تکنولوژی اینفیوژن انجام می‌شود.

2 ـ قلب و عروق: تزریق بسیاری از داروهای قلبی با توجه به حساسیت و کنترل دقیق دوز دارو بهتر است بوسیله پمپ انفوزیون انجام شود.

3 ـ عفونی: انواع آنتی بیوتیک‌ها و داروهایی مثل آسیکلوور، آمفوترسین B نیاز به تنظیم سرعت انفوزیون دارند.

4 ـ اطفال: با توجه به اینکه نیاز به کنترل دقیق دوز داروی دریافتی توسط بیمار وجود دارد وجود پمپ‌های سرنگ و انفوزیون ضروری می‌باشد، حتی در مورد نوزادان می‌توان ترانفوزیون خون، شیر و داروهای خوراکی را از طریق این پمپ و بوسیله سوند معده به نوزاد رسانید.

5 ـ زنان و مامایی: جهت تزریق داروهایی مثل اکسی توسین، سولفات Mg و...

6 ـ داروهای شیمی درمانی.

نکات ایمنی در مورد کاربرد دستگاه‌های پمپ سرنگ و انفوزیون

ـ از بکارگیری دستگاه در محل‌های مرطوب و یا زمین خیس به منظور جلوگیری از اتصال کوتاه خودداری کنید.

ـ از بکارگیری پمپ در محل نگهداری مواد شیمیایی یا مکان‌هایی که گازهای بیهوشی قابل انفجار وجود دارد خوداری کنید.

ـ همواره از پریزهای دارای اتصال زمین جهت اتصال دستگاه به برق استفاده کنید.

ـ هیچگاه از سیم‌های رابط و سه راهی جهت اتصال دستگاه به برق استفاده نکنید.

ـ در صورت وارد شدن ضربه به پمپ و یا سقوط آن، از بکارگیری مجدد دستگاه قبل از تأیید پرسنل سرویس خودداری کنید.

ـ مطمئن شوید دو شاخه برق دستگاه بعد از شستشو و قبل از استفاده مجدد کاملاً خشک باشد.

ـ از فشار آوردن روی لامپ آلارم‌ها و لامپ‌های نشانگر عملکرد دستگاه در هنگام شتستشو خودداری کنید.

روش‌های تمیز کردن دستگاه

ـ همواره قبل از تمیز کردن دستگاه، دستگاه را خاموش و سیم آن را از برق بکشید.

ـ چنانچه در هنگام کار با دستگاه قطراتی از مایع تزریقی یا دیگر مواد بر روی دستگاه پاشیده باشد بلافاصله لکه‌ها را با یک پارچه مرطوب تمیز کنید.

ـ دستگاه را یک پریود مشخص با دستمال مرطوب تمیز کنید برای انجام این کار نکات زیر را رعایت کنید:

· از غوطه ور کردن پمپ در آب خودداری کنید.

· از پاک کننده‌های ارگانیک مثل تینر و الکل استفاده نکنید.

برای سهولت محاسبه دوز داروهای تجویزی محاسبات ذیل بر اساس حد اقل دوز تجویزی انجام شده است.

محاسبه دوز داروهایی که با پمپ سرنگ انفوزیون می‌شود

داروی تجویز شده	دوز محاسبه شده
آمپول دوپامین Dopamin 200g Ser %5 55cc + I Amp Dopamin
آمپول دبوتامین Dobutamin 250 mg Ser %5 + I Amp Do butamin بسته به حجم ویال، حجم کل سرنگ cc60 شود.
آمپول TNG Nitroglicirin 5mg Ser %5 60cc + I Amp TNG
آمپول آمیودارون Amiodarin 150 mg Ser %5 60cc + I Amp Amiodaron
آمپول نیتروپروساید Nitroprosid 50g Ser %5 60cc + I Amp Nitroprasid		مثلاً دوز تجویزی برای یک بیمار7.0mg	70 X 0.06 =
آمپول پروکائین آمید Procain Amid 1000mg Ser %5 60cc + I Amp Procain Amid
هپارین Heparin 5000ut Ser %5 60cc + 10000unt Heparin
انسولین کریستال Ser %5 60cc +60unt Insulin Regular

محاسبه دارو‌هایی که با پمپ انفوزیون، تزریق می‌شود

داروی تجویز شده	دوز محاسبه شده
آمپول دبوتامین Dobutamin 25.g Ser %5 80cc + I Amp Dobutamin
آمپول دوپامین Dopamin 200 mg Ser %5 95cc + I Amp Dopamin
آمپول TNG Nitroglicirin 5mg Ser %5 100cc + I Amp TNG
آمپول آمیودارون Amiodarin 150 mg Ser %5 100cc + I Amp Amiodaron
آمپول نیتروپروساید Nitroprosid 50mg Ser %5 100cc + I Amp Nitroprasid		مثلاً برای یک بیمار70kg با دوز 1 میکروگرم در دقیقه	70 X 0.12 =
آمپول پروکائین آمید Procain Amid 1000mg Ser %5 90cc + I Amp Procain Amid
آمپول هپارین Heparin Ser %5 100cc + 10000unt Heparin
انسولین کریستال Ser %5 100cc +100unt Insulin Regular
آمپول پروپوفل Propofol 1% Ser %5 500cc + I Amp Propofol